Domein
Anemie, thrombopenie, leuopenie, beenmergaplasie, reactieve lymfadenopathie, secundaire leukocytose, thrombocytose en polyglobulie.
Acute en chronische leukemie, myelodysplasie, chornische myeloproliferatieve aandoeningen, multipel myeloom, Hodgkin- en non-Hodgkin lymfoom.
Hematopoëtische stamceltransplantaties worden vandaag toegepast als standaardbehandeling bij de behandeling van patienten met bepaalde kwaadaardige bloedziekten (zoals leukemie, lymfoom of multipel myeloom). Bij deze behandeling wordt de patient vooraf intensief behandeld door hoge chemotherapie, eventueel gecombineerd met een totale lichaamsbestraling. Door deze behandeling worden niet alleen de kwaadaardige cellen vernietigd maar worden ook de normale stamcellen uitgeschakeld waardoor de normale bloedcelproduktie wordt onderbroken. Deze levensbedreigende situatie wordt opgevangen door de patient, onmiddellijk na de intensieve behandeling, via de bloedbaan, gezonde stamcellen toe te dienen.
Op basis van de oorsprong van de stamcellen, kunnen we twee transplantatievormen onderscheiden.
1. Allogene transplantatie
Bij een allogene transplantatie worden stamcellen gebruikt die afkomstig zijn van een normale, weefselcompatibele (HLA-identieke) donor. Deze donor kan familiaal verwant zijn met de patiënt (als broer of zus) of eventueel niet-verwant zijn. In dit laatste geval wordt de donor opgespoord in nationale en internationale donorregisters.
2. Autologe transplantatie
Indien er geen compatibele donor kan gevonden worden of de patiënt voor andere redenen niet in aanmerking komt voor een allogene transplantatie, kunnen stamcellen worden gebruikt die bij de patiënt zelf vooraf werden afgenomen en die ingevroren worden bewaard.
Voor beide transplantatievormen kunnen stamcellen op twee manieren worden afgenomen, namelijk uit beenmerg of uit perifeer bloed. Voor allogene transplantaties kan eventueel ook navelstrengbloed, als bron van hematopoëtische stamcellen worden gebruikt.
Begin jaren tachtig: in het UZ Brussel werd gestart met de voorbereiding van een hematopoëtisch stamceltransplantatieprogramma.
1986: de allereerste autologe familiale donor werd uitgevoerd.
1987: de eerste transplantatie met beenmerg van een verwante donor werd uitgevoerd.
1989: de eerste allogene transplantatie met beenmerg van een niet-verwante donor uitgevoerd. Toen werd er ook voor het eerst autologe stamcellen uit perifeer bloed gebruikt.
2000: toen werd voor de eerste maal in vitro gezuiverde perifeer bloedstamcellen afkomstig van een familiale donor toegediend.
2004: de eerste transplantatie met stamcellen uit navelstrengbloed.
2005: de eerste succesvolle transplantatie met navelstrengbloed afkomstig van twee verschillende donoren.
De bewerking en bewaring van de stamceltransplantaten gebeuren in het Stamcellaboratorium. Hier werden alle vereiste procedures uitgewerkt die toelaten hematopoiëtische stamcellen volgens hoge kwaliteitsnormen in vitro uit beenmerg, perifeer bloed en navelstrengbloed af te zonderen en in te vriezen. De hematopoëtische stamcelbank UZ Brussel, rechtstreeks verbonden aan het laboratorium, is sinds 2005 door de overheid officieel erkend.
De verpleging van de transplantatiepatiënten gebeurt in de eenheid intensieve zorgen hematologie, die in 2000 volledig werd omgebouwd met bijzondere aandacht voor het persoonlijk comfort van de patienten.
Binnen het stamceltransplantatieprogramma wordt tevens nauw samengewerkt met andere diensten zoals de dienst laboratorium hematologie en de dienst radiotherapie alsook met het bloedtransfusiecentrum Vlaams-Brabant-Limburg, site UZ Brussel (Rode Kruis).
Het stamceltransplantatieprogramma is sinds 1992 voor de uitvoering van zowel autologe als allogene stamceltransplantaties internationaal erkend door de European Group for Blood and Marrow Transplantation (EBMT).