'Druppelloze' cataractoperatie kan Belgische gezondheidszorg en patiënt fors ontlasten

De transitie naar 'druppelloze' cataractchirurgie (staaroperaties) kan de Belgische gezondheidszorg en de patiënt een jaarlijkse besparing van ruim 2 miljoen euro opleveren. Dat blijkt uit een nieuwe studie van oogartsen van het UZ Brussel en UZ Leuven. Door medicatie direct tijdens de ingreep toe te dienen, wordt de noodzaak voor wekenlang thuisdruppelen overbodig. Dit biedt niet alleen een financieel voordeel, maar is ook een concreet antwoord op de acute personeelstekorten in de thuisverpleging.

 
Cataractchirurgie is een van de meest uitgevoerde medische ingrepen in België, met meer dan 176.000 operaties in 2024. De traditionele nabehandeling vereist dat patiënten tot vier weken lang, viermaal per dag, verschillende oogdruppels (antibiotica, cortisone en ontstekingsremmers) aanbrengen.

De verborgen kosten van de oogdruppel

In de praktijk blijkt correct druppelen voor veel patiënten – met name ouderen of hulpbehoevenden – een grote uitdaging. Uit eerdere onderzoeken blijkt dat de therapietrouw rond de 50% ligt en dat ruim 92% van de onervaren patiënten een foutieve druppeltechniek hanteert.

Om dit op te vangen, wordt in België vaak thuisverpleging ingeschakeld. De kosten hiervoor lopen stevig op. Tussen 2015 en 2024 gaf België jaarlijks gemiddeld bijna 1,3 miljoen euro uit aan postoperatieve oogdruppelzorg door verpleegkundigen. Voor één specifiek oog bedraagt de totale kostprijs van die nazorg (inclusief medicatie en verpleging) al snel € 717 voor de maatschappij.

Ruim 2 miljoen euro besparing per jaar

Bij de innovatieve 'druppelloze' methode dient de oogarts de medicatie – zoals een ontstekingsremmende injectie met corticosteroïden – direct tijdens de operatie in het oog toe. Deze druppelloze cataractoperatie is alleen geschikt voor patiënten die naast cataract geen andere oogaandoening hebben.

"Als we overstappen op een druppelloze procedure, dalen de specifieke extra materiaalkosten per oog naar slechts € 10,29," legt eerste auteur en onderzoeker dr. Karolien Termote uit. "De potentiële totale jaarlijkse besparing voor de Belgische gezondheidszorg bedraagt hierdoor ruim 2 miljoen euro."

Ook de patiënt voelt dit direct in de portemonnee. Voor een patiënt die afhankelijk is van thuisverpleging voor het druppelen, dalen de remgelden en eigen bijdragen drastisch. De totale out-of-pocket kostprijs zakt van € 176,93 naar amper € 1,62: een rechtstreekse besparing van € 175,31 per oog.

Efficiëntere zorg en minder verspilling

Naast de harde cijfers levert de methode belangrijke maatschappelijke winst op. De druk op de zorgsector neemt af doordat ziekenhuispersoneel minder tijd kwijt is aan instructies en de administratieve opvolging van druppelschema's. Bovendien kan de vrijgekomen capaciteit in de thuisverpleging direct worden ingezet op plekken waar de personeelsnood het hoogst is.

Tot slot zorgt het elimineren van plastic oogdruppelflesjes voor een aanzienlijke reductie van de ecologische voetafdruk en medisch afval. De onderzoekers benadrukken dat er, alvorens een volledige landelijke omslag plaatsvindt, eerst vervolgstappen nodig zijn om de klinische langetermijneffecten nauwgezet te monitoren.

"De adoptie van de aanpak kan de kosteneffectiviteit van onze gezondheidszorg, de duurzaamheid en de patiënttevredenheid enorm verbeteren," besluiten de auteurs. "Voorwaarde is uiteraard dat de methode in de praktijk niet onderdoet voor onze huidige standaarden en de hoge kwaliteit van de Belgische oogzorg te allen tijde gewaarborgd blijft."

Referentie

Termote, Karolien; Delbeke, Heleen; Ni Dhubhghaill, Sorcha 'Costs associated with in-home postoperative eyedrop nursing care in Belgium: implications for a switch to dropless cataract surgery' Journal of Cataract & Refractive Surgery 52(6):p 625-626, June 2026. | DOI: 10.1097/j.jcrs.0000000000001866.