Kinderneurologen roepen op tot actie: klimaatverandering treft kinderen met neurologische aandoeningen extra hard

Kinderen zijn extra kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. Dat geldt in het bijzonder voor kinderen met een neurologische aandoening of ontwikkelingsstoornis, zoals epilepsie, migraine, ontwikkelingsproblemen of complexe chronische zorgnoden. Hittegolven, luchtvervuiling, extreme weersomstandigheden en onderbrekingen in zorg of medicatietoevoer kunnen bij hen sneller ernstige gevolgen hebben volgens VUB en UZ Brussel-onderzoeker en kinderneuroloog prof. dr. Tessa Wassenberg. Samen met internationale collega’s publiceerde ze het wetenschappelijke artikel Climate change and pediatric neurology: A call to action in het European Journal of Paediatric Neurology.

 
“Voor kinderen ​ zijn er specifieke risico’s verbonden aan klimaatverandering.”, zegt prof. dr. Tessa Wassenberg, sinds januari 2026 bestuurslid van de European Paediatric Neurology Society (EPNS) en binnen dat bestuur coördinator Climate Change and Sustainability. “Zij hebben bijvoorbeeld een verminderde temperatuurregeling en zijn gevoeliger voor dehydratatie. Kinderen met neurologische aandoeningen hebben bovendien specifieke risico’s, omdat ze afhankelijk zijn van medicatie of medische technologie, en nood hebben aan regelmatige gespecialiseerde opvolging. Zo kan hitte aanvallen uitlokken of verergeren ​ bij bepaalde vormen van epilepsie. Luchtvervuiling en extreme temperaturen worden ook in verband gebracht met een toename van migraineklachten, gedragsproblemen en mogelijke effecten op de hersenontwikkeling.”

Kinderen dragen een levenslange gezondheidslast

De auteurs beschrijven hoe klimaatverandering de gezondheid beïnvloedt via directe en indirecte risico’s.

Direct gaat het om hogere temperaturen en vaker voorkomende extreme weersomstandigheden, zoals hittegolven, overstromingen, droogte, bosbranden en stormen. Die kunnen leiden tot verwondingen, infecties, mentale gezondheidsproblemen, beperkte toegang tot zorg en verstoringen in de aanvoer van geneesmiddelen of medische hulpmiddelen.

Indirect vergroot klimaatverandering de blootstelling aan lucht- en watervervuiling, toxines, allergenen en infectieziekten, en verhoogt ze het risico op voedselonzekerheid, milieuschade, migratie, conflicten en slaapverstoring.

Omdat kinderen nog een heel leven voor zich hebben, is hun cumulatieve blootstelling aan klimaatextremen groter dan die van volwassenen vandaag. De mogelijke impact gaat dus verder dan acute gezondheidsproblemen en kan ook wegen op ontwikkeling, schoolloopbaan, gezinsbelasting en mentale gezondheid.

De auteurs benadrukken dat die gevolgen ongelijk verdeeld zijn: kinderen in kwetsbare regio’s en gezinnen met beperkte middelen worden vaak het zwaarst getroffen, terwijl die regio’s doorgaans het minst hebben bijgedragen aan de uitstoot van broeikasgassen.

Zorgsector moet ook naar eigen klimaatimpact kijken

Het artikel benoemt ook een belangrijke paradox: de gezondheidszorg beschermt gezondheid, maar draagt zelf aanzienlijk bij aan de wereldwijde CO₂-uitstoot. De auteurs pleiten daarom voor een dubbele aanpak. Zorgsystemen moeten duurzamer worden én beter voorbereid zijn op klimaatschokken.

Dat kan onder meer door ziekenhuizen duurzamer te organiseren, verspilling te beperken, bewuster om te gaan met energie, materialen en logistiek, en binnen ziekenhuizen zogenaamde ‘green teams’ op te richten.

Naar klimaatbestendige zorg

Daarnaast is klimaatbestendige zorg nodig: zorg die ook tijdens extreme weersomstandigheden, hittegolven of verstoringen in medicatie- en materiaalvoorziening veilig en continu kan blijven functioneren.

“Kinderen met chronische neurologische aandoeningen zijn vaak afhankelijk van continue zorg, geneesmiddelen en gespecialiseerde opvolging,” zegt Wassenberg. “Daarom moeten we niet alleen nadenken over duurzaamheid, maar ook over veerkracht: hoe zorgen we ervoor dat deze kinderen de juiste zorg blijven krijgen, ook wanneer klimaatgebeurtenissen het zorgsysteem onder druk zetten?”

Internationale oproep van experts

Het artikel is geschreven door een internationale groep experten in de kinderneurologie, verbonden aan de Young EPNS Climate Change & Sustainability Working Group en de EPNS board in samenwerking met een klimaatwetenschapper.

De auteurs benadrukken dat er nog belangrijke kennislacunes zijn. Er is meer onderzoek nodig naar de impact van klimaatverandering op de zich ontwikkelende hersenen en op kinderen met neurologische aandoeningen. Ook in de opleiding van artsen en zorgverleners moet meer aandacht komen voor de relatie tussen klimaat en gezondheid.