TIL-therapie als ultiem redmiddel bij agressieve huidkanker

In een vroeg stadium is melanoom goed behandelbaar, maar wanneer de kanker uitzaait naar andere organen, neemt de overlevingskans sterk af. Sinds kort is het UZ Brussel als eerste in België gestart met de zogenaamde TIL-therapie voor patiënten met agressieve, uitgezaaide huidkanker. Ook patiënten bij wie klassieke aanvullende of adjuvante behandelingen falen, krijgen zo nog een extra kans op genezing.

Immuuncellen rechtstreeks uit de tumor 

TIL-therapie staat voor tumorinfiltrerende lymfocytentherapie. Het is een cellulaire immuuntherapie die het eigen afweersysteem versterkt met immuuncellen die worden geïsoleerd uit de tumor zelf. 

“Die cellen zijn daar aanwezig, maar onvoldoende actief. Door ze uit de tumor te isoleren en te laten vermenigvuldigen, creëer je miljarden afweercellen,” zegt dr. Iris Dirven, medisch oncoloog in opleiding en doctoraatstudente. “Die cellen dienen we daarna opnieuw toe via een infuus. 

Vier op tien reageert gunstig 

De behandeling start met het wegnemen van een uitzaaiing. Uit dat tumorweefsel halen laboranten de tumorinfiltrerende lymfocyten, die vervolgens worden vermenigvuldigd. Voor de afweercellen worden teruggeplaatst, krijgt de patiënt een korte chemokuur om het lichaam voor te bereiden op de grote hoeveelheid afweercellen. 

“Onderzoek uit het buitenland toonde al aan dat TIL-therapie een nieuwe kans geeft op genezing wanneer alle andere behandelingen niet konden helpen. In onze gegevens zien we gemiddeld dat slechts 35 procent van de patiënten voldoende goed reageert op die klassieke methodes. Bij veel patiënten komt de ziekte na verloop van tijd terug.” 

In Nederland, Denemarken en de Verenigde Staten wordt TIL-therapie al langer toegepast. De resultaten zijn hoopgevend: bij 40 procent van de patiënten zien artsen een gunstige respons na het falen van de standaardbehandelingen. Twintig procent is na vijf jaar volledig genezen. 

“Ook het UZ Brussel neemt deel aan een internationale studie waarin de standaardbehandeling met immuuntherapie wordt vergeleken met een combinatie van celtherapie en immuuntherapie. In de Verenigde Staten lag de respons van die gecombineerde behandeling bijna dubbel zo hoog als bij behandeling met anti-PD1 alleen. De bijkomende vraag is nu of die betere respons ook leidt tot een langere periode zonder ziekteprogressie.” 

Belang van een goede algemene conditie 

Het UZ Brussel is het eerste oncologische centrum in België dat deze innovatieve therapie inzet bij patiënten met een agressieve vorm van huidkanker. De TIL-therapie is in het kader van de studie bedoeld voor patiënten met een nieuwe diagnose van vergevorderd of uitgezaaid melanoom, bij wie een heelkundige ingreep alleen geen optie meer is. 

Hoewel de behandeling hoop biedt op langdurige ziektecontrole en zelfs genezing, blijft het een intensieve therapie die op korte tijd veel energie vraagt van de patiënt. Daarom is de behandeling voorlopig enkel geschikt voor patiënten die relatief fit zijn en geen ernstige hart- of longaandoeningen hebben.