Internationaal team ontdekt dat jonge cellen in de alvleesklier niet zonder ijzer kunnen

Een internationaal team van wetenschappers, geleid door onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het UZ Brussel, heeft een belangrijke doorbraak bereikt in het onderzoek naar hoe ons lichaam de bloedsuikerspiegel gezond houdt. In een nieuwe studie tonen ze aan dat jonge bètacellen, de kleine fabriekjes in de alvleesklier die insuline produceren, een enorme behoefte hebben aan ijzer om volwassen en functioneel te worden. Zonder dit essentiële mineraal sterven de cellen voortijdig af, wat op termijn kan bijdragen aan het ontstaan van suikerziekte. De resultaten werden onlangs gepubliceerd in Nature Communications en zijn een nieuwe stap vooruit in onderzoek naar de behandeling van diabetes.

 
De bètacellen in onze alvleesklier werken als uiterst gevoelige sensoren die voortdurend meten hoeveel suiker er in ons bloed zit. Zodra we iets eten en de suikerspiegel stijgt, maken bètacellen insuline aan om de suiker netjes door het lichaam te laten verwerken. Het ​ proces vraagt enorm veel energie van de cellen, die zij opwekken in hun eigen interne energiecentrales, de mitochondriën. Het onderzoek toont nu aan dat ijzer de cruciale brandstof is die deze centrales draaiende houdt tijdens de groei van de cel.

“Tijdens de ontwikkeling van bètacellen ontstaat er een bijzonder moment waarop ze extra kwetsbaar zijn.” zegt Annelore Van Mulders, van de Beta Cell Neogenesis Research Group aan de VUB en tevens hoofdauteur van het artikel. “Jonge bètacellen zetten in die fase hun 'deuren' wagenwijd open voor ijzer via een speciale receptor. Wanneer we de ijzertoevoer blokkeerden, bleken de cellen niet in staat om de overstap naar volwassenheid te maken en gingen ze dood.”

Opvallend genoeg bleken volwassen bètacellen veel minder gevoelig voor een tijdelijk ijzertekort, wat wijst op een unieke 'ijzer-honger' die specifiek is voor de groeifase van de cel.

IJzer onmisbaar voor de alvleesklier

Volgens UZ Brussel kinderendocrinoloog prof. dr. Willem Staels van de Beta Cell Neogenesis Research Group aan de VUB biedt dit volledig nieuwe inzichten. “We wisten al langer dat een teveel aan ijzer schadelijk kan zijn voor de alvleesklier, maar wat we tot nu toe niet wisten is dat ijzer echt onmisbaar is tijdens de ontwikkeling ervan. Onze resultaten tonen aan dat ijzer een noodzakelijk ingrediënt is om van een onrijpe cel een gezonde, werkende bètacel te maken.”

Dit is volgens Staels een belangrijke nieuwe stap in de zoektocht naar manieren om bètacellen in het laboratorium te kweken als vervangingstherapie voor mensen met diabetes.

Relevantie voor de klinische praktijk

Ook voor de dagelijkse zorg in het ziekenhuis zijn deze bevindingen van groot belang.

Prof. dr. Nico De Leu, endocrinoloog in het UZ Brussel en mede-onderzoeksleider, stelt dat deze resultaten helpen om beter te begrijpen waarom mensen met een verstoorde ijzerstatus vaker problemen krijgen met hun suikerhuishouding. “Dit onderzoek levert het directe bewijs dat de insulinefabriekjes in ons lichaam simpelweg stilvallen zonder mineraal ijzer. Omdat ijzertekort wereldwijd het meest voorkomende voedingstekort is, onderstreept deze studie hoe belangrijk een goede ijzerbalans is voor de preventie van stofwisselingsziekten.”

Deze ontdekking over de 'metabole programmering' van de alvleesklier opent de deur naar nieuwe behandelingen. Door bètacellen op het juiste moment de juiste hoeveelheid ijzer te geven, kunnen wetenschappers in de toekomst mogelijk fittere en sterkere cellen produceren uit stamcellen.

Referentie

Van Mulders, A., Willems, L., Coenen, S. et al. Iron deficiency induces maturation-dependent loss of pancreatic β-cells. Nat Commun (2026). https://doi.org/10.1038/s41467-026-69574-y