Veilige kankerzorg begint achter de schermen: nieuwe robot beschermt patiënt én zorgmedewerker

De ziekenhuisapotheek van het UZ Brussel werkt sinds kort in een nieuwe cleanroom met robottechnologie voor de bereiding van cytotoxische geneesmiddelen. Het UZ Brussel is daarmee het eerste ziekenhuis in België dat deze technologie inzet voor de bereiding van dit type geneesmiddelen. De robot, Apoteca Chemo, ondersteunt het apotheekteam bij een deel van de minder complexe bereidingen en verhoogt de nauwkeurigheid, veiligheid en kwaliteitscontrole van oncologische medicatie.

Cytotoxische geneesmiddelen beschadigen of doden cellen en worden vooral gebruikt bij de behandeling van kanker, omdat ze snel delende kankercellen kunnen afremmen of vernietigen. Ze moeten uiterst precies en onder strikt gecontroleerde omstandigheden worden bereid. De nieuwe robot van Loccioni automatiseert een deel van dat proces, zoals het samenstellen van infusen met cytotoxische medicatie. Complexere bereidingen blijven manueel gebeuren door gespecialiseerde apothekersassistenten en ziekenhuisapothekers.

“Voor oncologische patiënten is de belangrijkste meerwaarde dat we de bereiding van hun medicatie nog veiliger en nauwkeuriger kunnen laten verlopen,” zegt adjunct-diensthoofd Apotheek Garmt Meers. “De robot werkt in een afgesloten, steriele omgeving en controleert elke stap via onder meer weging, sensoren en barcodecontrole. De robot checkt op die manier doseringen en volumes zeer precies en werkt volgens een strikt gestandaardiseerd proces. Zo verkleinen we het risico op mogelijke bereidingsfouten en kruisbesmetting.”

Meer veiligheid voor medewerkers

Omdat cytotoxische geneesmiddelen zeer krachtige stoffen zijn, is het essentieel om blootstelling zoveel mogelijk te beperken. Door repetitieve en minder complexe handelingen deels te automatiseren, verlaagt de robot het contact tussen medewerkers en deze producten, en zorgt op die manier voor een veiligere werkomgeving.

Apothekers en apotheekassistenten krijgen door de geautomatiseerde bereiding meer ruimte voor taken waar hun kennis en ervaring cruciaal zijn, zoals kwaliteitscontrole, opvolging van behandelingen en complexe bereidingen op maat van de patiënt. Zij blijven het proces opvolgen, controleren en bijsturen waar nodig.

Nieuwe stap in ziekenhuisfarmacie

De investering past binnen een bredere evolutie in de ziekenhuisfarmacie. Ziekenhuizen moeten hun infrastructuur en processen aanpassen aan strengere kwaliteitsnormen en regelgeving, waaronder de PIC/S-richtlijnen voor geneesmiddelenbereidingen. Tegelijk neemt de aandacht voor veiligheid, traceerbaarheid en standaardisatie verder toe.

Diensthoofd Apotheek Claudine Ligneel: “In het Belgische zorglandschap groeit bovendien de beweging naar centralisatie van geneesmiddelenbereidingen. Voor een universitair ziekenhuis als het UZ Brussel, waar ook veel complexe en gespecialiseerde bereidingen nodig zijn, blijft eigen expertise in de ziekenhuisapotheek essentieel.”